Մետաքսե

հայ արձակագիր, բանաստեղծ

Մետաքսե (Մետաքսե Պողոսյան, դեկտեմբերի 23, 1926 — օգոստոսի 10, 2014), հայ բանաստեղծուհի, գրող։

Քաղվածքներ

խմբագրել
 
Մետաքսեին նվիրված հուշատախտակ Տիգրան Մեծ պողոտայում
  • Գիրքը ոչ միայն գրադարաններ է լցնում, այլև հոգիների դատարկությունը[1]։
  • Ամուսին չունեցող կինը նման է անգմբեթ եկեղեցու...[1]
  • Սիրուհին նման է հովանոցի, որի անհրաժեշտությունը զգում ես անձրև օրերին...[1]
  • Առնականությունից զուրկ տղամարդու դժբախտությունը չափվում է կանացիություն չունեցող կնոջ աղքատությամբ...[1]
  • Եթե ուզում ես ճանաչել մարդուն, տուր նրան պաշտոն...[1]
  • Կնոջ ամենասուրբ առաքինությունը մայրությունն է...[1]
  • Մարդու հարստության տարածքը չափվում է ոչ թե մարմնի, այլ՝ հոգու կապվածքներով[1]։
  • Կանացիությունը բնության պարգևած այն զենքն է, որով ամենաթույլ կինը կարող է ստրկացնել աշխարհի ամենազորեղ տղամարդուն[1]։
  • Ժամանակից պետք է օգտվել առանց պատառաքաղի[1]։
  • Կնոջ համար չկա ավելի ամոթաբեր բան, քան սեփական մարմնի զարդերով պճնել անձնական հաջողությունների տոնածառը[1]։
  • Եսասիրությունը ինքնասիրության քաղցկեղ է, որ վնասում է ուրիշների առողջությունը[1]։
  • Գիրքը կյանքի հետ շփվելու այն կայծքարն է, որը ցրում է տգիտության խավարը[1]։
  • Այնտեղ, որտեղ խոսում է շահը, այնտեղ պապանձվում է ազնվությունը[1]։
  • Ծիծաղը զգայարանների ներքին ծափահարությունների արձագանքն է, որ շուրթերի սրբագրումներով ձայնագրվում է ատամների ստեղնաշարին[1]։
  • Անսպասելի հարվածից մարդը ոչ միայն կորցնում, այլ նաև գտնում է իրեն[1]։
  • Կանայք աշխարհի ամենանուրբ ջերմաչափերն են, որոնք տղամարդու թևերի տակ միայն կարող են ցույց տալ սիրո ամենաբարձ ջերմաստիճանը[1]։
  • Հոգու և մարմնի միջև եղող անդունդը լցվում է միայն հողով[1]։
  • Կնոջ գեղեցկությունը բնության պարգևած այն հարստությունն է, որի տոկոսները վայելում են տղամարդիկ[1]։
  • Երջանկությունը երանավետ պահերի խաբկանք է՝ պարուրված լուսավոր ցնորքների հավիտենությամբ[1]։
  • Գրքի խուլ ու համրությունը պայմանավորված է ընթերցողի հոգու լսողութայմբ[1]։
  • Հեռատեսությունը ներքնատեսության ճառագումի մագնիսացումն է[1]։
  • Խիղճը Աստծու ստվերն է մարդու մեջ[1]։
  • Փառասիրությունը փողասիրությունից ծանր հիվանդություն է, որի մետաստազները քայքայում են մարդկանց հոգևոր օրգանիզմը[1]։
  • Տրամաբանությունը բանականության զենքն է[1]։
  • Հայրենապաշտությունը մարդու արյունակցական արմատների հավասարումն է, գումարած նրա զոհողությունների քառակուսին[1]::
  • Պոեզիան աստծո պարգևած այն սուրբ շնորհն է մարդկությանը, որով լցվում են սրտերն ու հոգիների դատարկությունը[2]։
  • Տարիքս զգույշ կերավ ինձ ներսից,
Դրսից ինձ կերավ կյանքը շողոքորթ[3]։
  • Ամեն փող իր շահը ունի,
Ամեն հող իր բահը ունի,
Ամեն դող իր մահը ունի...[3]
Խիղճն է աշխարհում, սիրտն է աշխարհում։
Ամենաճիշտը՝ բնությունն է միշտ...[3]
  • Ախ, կրկնվում է կյանոքւմ ամեն ինչ, բացի մեր կյանքից...[3]
  • Հիմա ձյուներիս դռանն եմ հասել
Եվ հորդորում են թե ծեր, թե ջահել,
Որ ես դիմանամ ամեն մի բանի,
Թե չէ օրերս ցուրտը կտանի...[3]
  • Կյանքի, պայքարի լուսավոր շաղով, -
Դատարկվել է պետք լցվելու համար...[3]
  • Հակառակորդներ ինչքան շատ լինեն,
Այնքան ավելի կզորեղանաս,
Այնքան ավելի կթևավորվես ճախրանքի համար[3]։
  • Ամեն մարդու մեջ կա մի արարիչ,
Բայց քանի՜ մարդ կա ամեն մարդու մեջ...[3]
  • Համբույրների մեջ շուրթեր չեն միայն
Լուռ մերվում իրար, ազգեր են ձուլվում,
Հյուսվում են իրար ճակատագրեր[4]։
  • Քամին պատռում է սավանն ամպերի,
Երկնքի փեշն է ուզում կարկատել,
Ու քաշքշում է, որ զոռով բերի
Արևի ոսկե կծիկից մի թել...[4]
  • Ձյան արցունքների կաթիլից մի զով գարուն է ծնվում...[4]
  • Սիրահարվում ես, տարվում անսահման,
Երբ որ չես թերթել, նրան չգիտես,
Մեկ էլ սիրում ես իմաստունի պես,
Երբ ճանաչում ես, լավ գիտես նրան...[4]
  • Ջահելությունս դարձավ ինձ ընկեր,
Անցանք սահմաններ, ծովեր ու ցամաք,
Մաքառումներով ինչքան ելանք վեր,
Այնքան ավելի հոգով ամրացանք[4]։

Մետաքսեի մասին

խմբագրել
  • Շատ քիչ շնչեցի Հայաստանի օդը, սակայն շատ ապրեցի այնքան արշավանքներով լի մի պատմություն։ Եվ երբեք չեմ մոռանա, թե ինչպես նրբագեղ տիկին Մետաքսեի ձայնի շնորհիվ, նրա հողը և բոլոր եկեղեցիներն ինձ համար երգեցին հին ու մոռացված օրհներգեր։ Միշտ էլ զգալու եմ այս երկրի սուրբ քարերի կարոտը։ Հարգանք քեզ և ամբողջ Հայաստանին[1]։
Գեորգե Իստրատե, Բուխարեստ, 26.10.1974
  • Մետաքսեի էներգիան հերիք է ոչ միայն Հայաստանին, այլև ամբողջ Խորհրդային Միությանը[1]։
Չակ Դյուլան, հունգարացի գրող

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 1,25 1,26 Հակոբյան Արմինե, Մկրտչյան Սոկրատ, Հովակիմյան Լուսիկ, eds. (2006)։ Մետաքսե: Ճակատագրական կին: Հոդվածներ, նամակներ, կարծիքներ, բանաստեղծություններ, փաստեր: Կենսամատենագիտություն։ Երևան: Զանգակ-97։ ISBN 9789994111428
  2. Արդի հայ քնարերգություն Հայաստան-Արցախ, Երևան, ՀԳՄ հրատ., 2008թ, 520 էջ (էջ 45)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Մետաքսե: Զգույշ, սիրտ է: «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան, 1974:
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Մետաքսե: Նվիրում: «Հայաստան» հրատարակչություն, Երևան, 1968:


 
Վիքիպեդիա
Կարդացե՛ք Մետաքսե հոդվածը նաև Վիքիպեդիայում: